Türkiye’den Kalite Manzaraları 3 : Ulusal Kalite Ödülünün çıkışı

 

İlk adını TUSİAD – KalDer Kalite Ödülü koyduğumuz, şimdiki adı ile Ulusal Kalite Ödülü programının ortaya çıkaran ilk ekipte en başından beri yer aldım ve iki yıl grubun başkan yardımcılığını yaptım. Ödülü ortaya çıkaran gruba önce Kalite Ödülü Komitesi, daha sonra da Kalite Ödülü Yürütme Kurulu (KÖYK) dedik. Bu isim yıllarca kullanıldı. Şimdi sanırım organizasyon yapısı değişmiştir. 

KÖYK’de yer aldığım süre zarfında 26.03.1992 yılında yaptığımız 1. toplantıdan, ayrıldığım 1994 yılı Ocak ayına kadar yapılan tüm toplantı tutanakları hala arşivimde durur. 

KÖYK’den ayrılma nedenim ise şöyle: 1994 yılına geldiğimizde, artık adı bir kaç yıldır PEKEL TEKNİK A.Ş. olan eski Vestel Beyaz Eşya üretim tesislerinin çoğunluğu  İtalyan Merloni’ye geçmiş duruma idi ve ortalık pek de sakin değildi. O  zaman ki koordinatörümüz (ki yıllarca hiç ses çıkarmamıştı dernek bünyesindeki faaliyetlerime)  artık firmaya daha fazla zaman ayırmamı ima etti nazikçe ve 1994 Ocak ayında Selim Güven’e durumu bir faksla bildirdim. Çok canımız sıkılmıştı ama, yapacak birşey de yoktu başka.

Neyse ki bu sıkıntım çok uzun sürmedi, bir yıl sonra 1992 den beri tanır durumda olduğum Bureau Veritas‘a geçtim İzmir Ofis müdürü olarak. BV ile olan ilişkimin hikayesi de ilginçtir daha sonra anlatacağım onun hikayesini de.

Ödülün ortaya çıkış öyküsü ise şöyle:

1992 yılında bir gün İstanbul‘da o zamanlar Kalite Derneği’nin Bağdat Caddesinde bir apartman dairesindeki merkezinde gene bir çalışma grubunda toplanmış arkadaşlar ile çalışmakta idik.  Dernek genel sekreteri Selim Güven Kalite Derneği’nin bir kalite ödülü programı düzenleme fikrinde olduğunu, böyle bir çalışmaya katılmayı isteyip istemediğimizi sordu. O görüşmede kimler vardı anımsamıyorum ama ben katılmak istediğimi belirttim. Tabii Bu ayrı bir çalışma gerektirecekti ve içinde bulunduğum 2-3 çalışma grubundan ayrılmak durumunda kaldım. Manisa’ya dönünce genel müdürümüze konuyu açarak tekrar olurunu aldım. Böylece gene, gidil geliş yol masrafı problemimiz de kalmadı genel müdürümüz Rıfat Öztaşkın sayesinde.

Dosyadaki toplantı tutanağına göre ilk toplantı 26.03.1992 de yapılmış. Toplantı tutanağı Melike Balkır tarafından bilgisayara geçirilmiş ve o zamanki adı ile Kalite Ödül Komitesi üyelerine faks ile gönderilmiş. Komitenin ilk üyeleri şöyle:

SelçukAytimur (Vestel Beyaz Eşya), Harun Bolel (Vestel Elektronik) Nur Özdemir (Simko), Hakan Kilitçioğlu ( Türk Elektrik), Melike Balkır (AKSA), Erdal Çebi (GAZAL), Tuğrul Çelebi (Brisa) Selim Güven (Simko)

İlk toplantıda, ben ve Nur Özdemir’i başkan yardımcısı, Dernek Yönetim kurulu üyesi olan      Ali Osman Kilitçioğlu’nu da Ödül Komitesi başkanı seçmişiz.  Beni başkan yardımcısı seçtiler çünkü dernekte çok aktiftim, grubumuzda çalıştığı firmada unvanı “müdür” olan bir tek ben vardım ve yaşımda diğer arkadaşlardan 10 civarında fazla idi!  Nur Özdemir’i de birbirimizi desteklemek için seçtik. Diğer arkadaşlar daha sonra değiştiler ama ben yerimde kaldım kendim ayrılmak zorunda kalıncaya kadar. Grubun başkanlığını da daha sonraları önce sayın Can Paker, daha sonra sayın Mehmet Sabuncu üstlendi dernek yönetimine katıldıkları süre içinde.

Önce Kalite Ödülü Komitesi (sonra Kalite Ödülü Yürütme Kurulu -KÖYK) çalışmalarında ilk toplantıya katılamayan Necati Hakoğlu (Henkel) ve daha sonra aramıza katılan İlkin Balta (STFA Kalite) ile Selim Güven, Tuğrul Çelebi,  Hakan Kilitçioğlu ve ben her toplantıya katıldık. Bu grup, yani KÖYK, ödül kriterlerinin belirlenmesi, değerlendirme mekanizmasının tesisi, değerlendiricilerin eğitimi, duyurular ve sonunda 1993 deki ilk ödül hareketinin sonuçlandırılmasına kadar büyük çaba sarfetmiş, akla gelmeyecek engelleri aşmıştır.

Bu engellerin aşılmasında Kalite Derneği yöneticileri ve özellikle, 17.06.1992 tarihindeki 5. toplantıdan  itibaren programa destek vermeye başlayan TUSİAD’ın KÖYK’ e verdikleri inanılmaz destek yadsınamaz.. Aksi takdirde bu programın o zamanlar henüz kendisi bebek olan KalDer’in çabaları ile başarıya ulaşmasının çok zor olduğunu düşünüyorum. Ama bu düşünceye varmamız pek  öyle kolay olmadı. İkna edilmemiz gerekmişti. İlk iki toplantıdan sonra dernek yönetiminden genel sekreter Selim Güven tarafından iletilen haber canımızı çok sıkmıştı. Selim Güven, 3. toplantıda TUSIAD’ında bir kalite ödülü programı düşündüğünü ve bunun teknik tarafın dernek tarafından yürütülmesinin uygun bulunduğunu  bildirdi. Buna çok canımız sıkıldı.

İş adamları ve sanayicilerin kendi kendilerini ödüllendirecekleri bir mekanizmada yer almak istemediğimiz, tarafsızlığın korunamayacağı, ilgi çelişkisinin olacağı, her şeye karışacakları, dikte ettirecekleri yönünde fikirler beyan edildi. Biz bir grup gönüllü idik, dernek de öyle idi, işimize karışmasınlardı…vs vs vs. Ben de aynı endişeleri taşımaktaydım. Ancak, derneğin kurucularına da göz attığımızda Arçelik, Türk Siemens başta olmak üzere TUSIAD üyeleri yok mu idi sanki?  Üstelik derneğin eti budu ne idi henüz? Halkla ilişkiler, firmalar  ve diğer kuruluşların ödül programına özendirilmeleri nasıl olacaktı?  İlerde bol miktarda çıkacak masraflar ne olacaktı? Daha derneğin geliri ne idi ki?…Bir sürü soru vardı yanıt bulamadığımız. Bütün bu unsurlar vb göze alındığında susup kalıyorduk, kaldı ki, yaptırım gücümüz de yoktu sonuçta, seçim şansımızda…Sonunda, başkanımız bize tarafsızlık, bağımsız çalışma vb konularında  güvence verdi ve 5. toplantıda, o zamanlar TUSIAD başkanı olan sn. Bülent Eczacıbaşı’ının görevlendirdiği bir arkadaş gruba katıldı: Sn. Deniz Kirazcı. Daha sonraları  Kirazcı’nın yerini gene TUSIAD’dan  sn. Nilgün Demirtaş aldı.

TUSIAD’ın da gücünü arkamıza alınca çalışmalarımız hız kazandı. Derneğin imkanları kısıtlı ve ulaşımı da bazı arkadaşlar için problemli olduğundan her toplantıyı bir üyenin iş yerinde yapma kararımızdan Nilgün hanımın sayesinde vazgeçtik. Toplantıları genellikle TUSIAD’ın binasında yapmaya başladık. 

KÖYK’ün ilk dönemi yurt dışında bir ödül programının araştırılması  ile geçti. Japonya’dan Deming , ABD’den Balridge ödüllerine göz attık. Sonra EFQM’in bir yıl önce ortaya çıkardığı ödül kriterlerine geldi sıra. EFQM ile ilişkilerimiz de rayına oturunca çalışmalarımız hız kazandı iyice. Bir yandan ödül kriterleri hazırlanırken diğer yandan değerlendiricilerin eğitimi için araştırmalar başladı. Bütün bunlar olurken birileri de medya ile ilişkileri yürütmekte idi. Ödül kriterleri için EFQM tarafından geliştirilmiş olan modeli esas  alarak adapte etmeye başladık. Bunun için EFQM yönetimi ile ilişkileri dernek yönetimi ve KÖYK yürüttü. 1993 ün bahar ve yaz ayları, ödül mekanizmasının formalleştirilebilmesi için çeşitli yönetmelikler yazılması, kriterlerin dokümante edilmesi kalite ödülü değerlendiricilerinin  belirlenmesi, eğitim kuruluşunun bulunması, anlaşmalar, eğitimin organizasyonu ve ilgili diğer konularla uğraşarak geçirilmiş, KÖYK toplantı tutanaklarına göre. Değerlendiricilerin eğitimi için EFQM’in önerisi ile BQC (Bristol Quality Center) adlı bir İngiliz kuruluşla anlaşma sağladık. BQC iki yıl üst üste bize bu eğitimi verdi. İlk eğitim Haziran 1993 de İstanbul’da Nippon otelde yapıldı ve bu eğitime 23 değerlendirici adayı katıldı (isimleri arşivdedir)  Ancak, takibeden yıllarda tüm değerlendiricilerimizin eğitiminde BQC yi sürekli olarak kullanmamız söz konusu olmadı. Eğitim dilinin ve materyalinin ingilizce olması ve masraflar can sıkıcı idi, ve eğitimlerin programlanmasında esnek olamıyorduk.

Bu noktada Selim Güven’in önerisi ve diğer arkadaşların da katılımı ile Selçuk Aytimur ve İlkin Balta  değerlendirici eğitimeni olarak seçildik KÖYK tarafından. İkimizin de buna çok zor razı olduğumuzu belirtmeliyim. Doğrusunu yapamama endişemiz vardı. Ben, İlkin’e güvenirken kendime güvenmiyordum ve aynı durumun tersini İlkin de bana söylüyordu.  Buna rağmen 2. değerlendirici eğitimini İlkin Balta ve ben Temmuz  1993 de yaptık. Eğitim materyalini Türkçeleştirme şansımız olamamıştı. BQC nin bize bıraktığı tüm İngilizce yansıları (tepegöz ile) ve yazılı İngilizce materyali kullanmak durumunda kaldık.

Bu eğitimleri ben kaç kez tekrarladığımı anımsamıyorum  İlkin Balta ile. Daha sonra o vakit ayıramadığı için eğitmenliği bıraktı.  Dr. İlkin Balta benim için çok değerli bir insan olarak kaldı hep. Çok titiz kişiliğinden kaynaklanan davranışları benim için hiç sorun olmadı, hep iyi anlaştık. Ancak, eğitimleri yalnız vermek zor olduğundan ve birisini de yetiştirtmek gerektiğinden bana daha sonra Betül Uzel eşlik etti bir kaç kez. Eğitimleri de kamera ile kayda aldık ki, eğitmen adayı arkadaşlar daha sonra izleyebilsinler diye. 1994 yılında ise değerlendirici eğitmeni olarak Selçuk Aytimur, Ali Rıza Orçunus (Brisa), Tuğrul Çelebi, Deniz Meriç, Hakan Kilitçioğlu, Betül Uzel, İlkin Balta belirlendi eğitmen olarak (11.01.1994 tarihli toplantı notu)

Değerlendirici eğitimleri, ödül kriterleri, yönetmelikler, jüri vb çalışmaları ilerleyince değerlendirme mekanizmasının ayrı bir icra kuruluna sahip olması gereği ortaya çıktı. 08 Temmuz 1993 deki kalite ödülü çalışma grubu toplantı tutanağında KÖYK tarafından Dr. İlkin Balta’nın Kalite Ödülü Değerlendirme Kurulu (KÖDK) başkanlığına getirildiği, KÖDK üyelerinden seçilecek 3 kişilik icra kurulunun da başkanlığını yapacağı not edilmiş.  Kalite Derneği  yönetim kurulu da, artık bu organizasyonel yapılanmaya resmiyet kazandırmak için 03.08.1993 tarihli toplantısında Selim Güven, Necati Hakoğlu, Hakan Kilitçioğlu, Selçuk Aytimur, Dr. İlkin Balta ve Tuğrul Çelebi’den müteşekkil Kalite Ödülü Organizasyon Çalışma Grubu’nu (bizim informal olarak KÖYK diye adlandırdığımız grubumuz) resmen KÖYK olarak atadığını bildirdi.  KÖYK başkanı olarak da dernek yönetim kurulunda bulunan sn. Ergin Çavuşoğlu atandı.  Bu göreve daha sonra tekrar sn. Mehmet Sabuncu geldi. Hakan Kilitçioğlu’nu da Kalite Ödülü Sekreteri oalrak belirledik. 1993 ün başlarında grubun ilk kurulduğu tarihten itibaren çalışmalara arada bir katılan diğer bazı arkadaşlarımız da oldu daha önce belirttiğim gibi. Ancak, işler üredikçe devamlılık şart olduğundan devamsızlık gösteren arkadaşlarımızla ne yazık ki yolları ayırmak durumunda kalmış idik zaman içinde. Mutlaka kendilerine göre haklı nedenleri vardı.

Bütün bu işler olurken çok hızlı ve sıkışık bir tempoda medya ile ilişkiler, basılması gerekli dokümanların hazırlanması, değerlendiricilerle ilişkilerin yürütülmesi vb bir dolu iş vardı. Değerlendiricilerle yapılan toplantılarda  hemen hepsi ile tek tek meşgul olmak, sorularını yanıtlamak, haklı veya haksız eleştirilerine göğüs germek durumunda kalıyorduk. KÖYK için de bile sert tartışmaların yaşandığı oluyordu. Ama, nihayetinde bir avuç gönüllü idik ülkede ilk kez yapılan bir şeyi ayağa kaldırmak için uğraşan. Eksiklerimizi ve yanlışlarımızı kendimiz de görmekle birlikte, biz de yapa yapa öğreniyorduk.

Sonunda her şey tamamına erdi, yanlışı ve doğrusu ile. Duyurular yapıldı, belirlediğimiz takvim doğrultusunda pek çok kuruluş kalite ödülü için başvurdular, çalıştılar ve değerlendirme süreci başladı ve başarı ile bitti Kasım 1993 te. Ödül törenine ilgi beklediğimizin de üstünde gerçekleşti.

Bu ilk programın sonunda KÖYK üyesi Tuğrul Çelebi’yi programın bütünü sırasında gözlenen tüm problemler, yanlışlara ilişkin bir iç değerlendirme çalışması yapması için görevlendirdik. (05.11.1993 tarihli toplantı notu) O da sağolsun elinden geleni yaptı ve güzel bir geri besleme raporu aldık.  Ardından 1994 programı için çalışmalar başladı yoğun biçimde.

Sonrasını ise biliyorsunuz…

 

Reklamlar

About Selçuk Aytimur

Yolun yarısını geçeli çok olmakla birlikte, bana hiç öyle gelmiyor daha
Bu yazı Genel, Yönetim içinde yayınlandı ve , , , , , , , , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s