Uygunsuzluk, kök neden analizi ve düzeltici faaliyetler üzerine…

Yönetim sistemlerine ilişkin temel gereklerden birisi de düzeltici faaliyetlerdir.

Gözlemlenen uygunsuzlukların tekrarının önlenmesi için bir dizi faaliyet gereklidir. Bu faaliyetler uygunsuzluğun kök nedeninin belirlenmesi, gerekli ve uygun ise düzeltme işleminin gerçekleştirilmesi, düzeltici faaliyetin planlanması, uygulanması ve alınan önlemin etkinliğinin doğrulanması olarak özetlenebilir.

Uygunsuzluk durumu ve  tekrarının engellenmesi için çalışmalar, böyle bir şart olmamakla birlikte, çok bilinen adıyla   “DÖF ” adlı formda kayda geçirilir!  DÖF, yani Düzeltici Önleyici Faaliyet formu…Uygunsuzluklar için “DÖF” başlatıldığı söylenir sıklıkla. Bu da tam doğru değildir. Uygunsuzluk için düzeltici faaliyet başlatılır, yani DF, potansiyel uygunsuzluk için ise önleyici faaliyet yani ÖF.  DÖF, düzeltici veya önleyici faaliyetlerin kaydedildiği formun adı olup Türkiye’de, zaman içinde düzeltici veya önleyici faaliyet yerine kullanılır oldu sıklıkla. Uygunsuzluk durumunda, tanımı gereği hem düzeltici  hem de önleyici faaliyet başlatılamayacağından “DÖF ” de başlatılamaz; ama uygunsuzluk ve izleyen faaliyetler DÖF formunda kayda geçirilebilir. Ülkemizde de, diğer ülkelerde de benzer formlar kullanılmaktadır.

Uygunsuzluk ve düzeltici faaliyetlerin vb kaydedileceği tek ortam “Düzeltici veya Önleyici Faaliyet Formu” değildir.  Problem çözme sistematiği çerçevesinde yapılan çalışmalar ve sonuçları değişik ortam ve formatlarda kayda geçirilebilirler.  Uygunsuzlukların tekrarının engellenmesi için kök nedenin bulunup ortadan kaldırılması gerekir.  Bunun için de en etkin yöntemlerden birisi “balık kılçığı” veya “Ishikawa diagramı” olarak da bilinen yöntemdir.

Balık kılçığı diagramı örnekleri  nette bulunabilir.  Bu “kılçık”  benim içinde bulunduğum meslek dalında bir sürecin ana elemanlarını oluşturan  “İnsan, Makina, Yöntem, Malzeme”  dörtlüsünü göstermek için de kullanılır. Süreç analizinin ilk hareket noktasıdır:

Çıktıyı iyileştirmek için 4 ana elemanın her birisi duruma göre daha derinlemesine ve aynı yöntemle analiz edilir: örneğin makinanın yavaş çalışmasından dolayı üretim kaybı oluyor ise yavaş çalışmanın nedenleri tek tek belirlenir, sonra her bir nedenin nedenleri….

Uygunsuzluklar için kök neden analizi de böyle yapılır:

Kök neden analizi, problemin ortaya çıkmasına neden olan 4 (bazan 6) ana faktörden birisine işaret etmekten ibaret değildir. Aşağıdaki şemada bunun daha detaylı bir örneği var. Nette de bulabilirsiniz.

Uygunsuzluğun ortadan kalkması ve tekrarının engellenmesi, kök nedenin ortadan kaldırılmasına bağlıdır. Bunun için, saptanan ana nedene etki eden ikincil, üçüncül ve beki dördüncül nedenlere kadar ulaşmak gerekir. Ana nedene etki eden ikincil nedenler her zaman birden fazla olabilirler.

Şayet kök neden olarak  örneğin  “makina”  veya ” yöntem” gösterilir ise, hatanın tekrarlanmasının engellenmesi  için “makina” veya “yöntem”in ortadan kaldırılması gerekir! Kök neden analizi ne kadar sağlıklı yapılırsa, problemin ortadan kaldırılmasına yönelik çalışmalar da o kadar doğru ve etkin olacaktır.

Kök neden analizindeki “kök” sözcüğü gözlemlenen uygunsuzluğun altında yatan nedenler olarak anlaşılmalıdır, tek bir neden olarak değil…

Reklamlar

About Selçuk Aytimur

Yolun yarısını geçeli çok olmakla birlikte, bana hiç öyle gelmiyor daha
Bu yazı Yönetim içinde yayınlandı ve , , , , , , , , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

2 Responses to Uygunsuzluk, kök neden analizi ve düzeltici faaliyetler üzerine…

  1. sunacinerwroe dedi ki:

    Bu islerle ne kadar ugrastim calisirken… Simdi cok gecmislerde kalmis gibi geliyor bana:))

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s