Mahmut Makal veya Köy Enstitüleri üzerine

Bir meslektaşımla görüşürken köy enstitülerinin konusu geçince, otomatik olarak Mahmut Makal’ı anımsadım.   Mahmut Makal

1960 ların ilk yıllarında Sivas‘da idik. Evimiz,  Sivas’ın Ankara yönünden girişinde soldaki askeri birliğe bitişik bir arazideki  lojmanlardan birisinde idi. 7-8 yaşlarımda olmalıyım?

Bir gün evimize bir misafir geldi. Akşam yemeğine falan gelmiş olmalı, çünkü uzunca oturduğunu anımsıyorum. O yıllarda, rahmetli babamızın bana kocaman gelen bir kitaplığı (kütüphane denirdi)  vardı. Kitaplık gerçek ahşaptan mamuldü. Hala durur evlerinde,  içinde o kitaplarla.  Kitaplık,  Hasan Ali Yücel‘in (Can Yücel’in babası) Milli Eğitim Vekaletini yönettiği dönemde  çevirileri yapılan meşhur M.E.V Klasikler serisinden kitaplarla dolu idi.  Bunlara ek olarak renkli boyalı kapak kaplamaları olan ciltli başka romanlar, gene klasiklerden ama başka yayın evlerinden…Sonraki yıllarda ( 5 yıl kadar sonra başlayarak) bunların hepsini okudum. MEB klasik çevirilerinin kapakları ban çok ciddi ve somurtuk geldiğinden onlara diğer yayın evlerinin yayınladığı kitaplardan sonra giriştim.  Kütüphanedeki kitaplara dokunmamız yasaktı, çok kıymetlilerdi çünkü.  Önceleri babamdan gizli gizli çalarak okudum. Gündüz o birliğine gittiğinde kitabı alırdım (annemizin izniyle tabii) okur, akşam da o gelmeden yerine koyardım. Ama, nasıl oluyorsa (!) akşam eve geldiğinde durumu anlar ve  “gene karıştırılmış bu kütüphaneeeeee” diye bir söylenirdi yüksek sesle…o kadar. Ödüm kopardı bana kızacak diye.  Sonraları bu söylenmeler bitti kendiğinden, neden ve nasıl bitti bilmiyorum. Babamızın gözünün önünde “kütüphane”den  kitap alıp okuyabilir oldum. Sonra bir metal iskelet ve raflardan ibaret bir kitaplık daha geldi, içi doldu, onları da okudum…Neyse…

Misafir geldi akşam babamızla birlikte. Adının Mahmut Makal olduğu, öğretmen olduğu yazar olduğu söylendi bize. Kapıdan girince üç kardeş, sırayla Mahmut Makal’ın elini öpmüş olmalıyız. Çünkü çocuklar misafirlerin elini öperdi gelirken ve giderken. Mahmut Makal’ın yemekten sonra divanda yanımda otururken başımı okşadığını anımsıyorum. Belki de bunun olduğunu hayal ediyorumdur ama yanıma oturduğundan eminim.  Bildiğim tek bir şey var, Mahmut Makal’ın adını hiç ama hiç unutmadığım. Neden unutmadığımı da bilmiyorum ama deneyimli öğretmen, elleriyle, konuşması ile belleğime kalıcı bir şeyler kazımış anlaşılan

Makal’ın ünlü bir kitabı vardı: Bizim Köy. Çok sarsıcı ve inanılmaz hikayelerle (öğretmenlik  yaşantısından kesitler) doluydu kitap.   Babamla bir müddet sohbet ettiler. Makal, Sivas’da ne yapmaktaydı, babamla nasıl tanışmıştı vs bunları hiç bilmedim.

Makal köy enstitüsü mezunu bir aydındı, değerli bir vatan evladıydı. Kendisini ve Köy Enstitülerini merak edenler gerekli bilgiyi nette bulabilirler. koyenstitusu

Kötü olan şu ki, 1940 da açılan köy enstitüleri, 1954 de kapatıldı.  Bu okulların kapatılmaları gençlerimiz, eğitimleri,  ülkemiz ve geleceği açısından iyi olmamıştır.

Yazının başında konusunu ettiğim görüşme işte bu minvalde kısacık bir şeydi ki bu görüşmenin sonunda ilginç bir bilgi edinmiş oldum: Yeni kuşak köy enstitülüler derneği adlı bir dernek varmış!  Hala değerlerimize sahip çıkmaya çalışan insanlarımızın az olmadığını bilmek güzel.

Reklamlar

About Selçuk Aytimur

Yolun yarısını geçeli çok olmakla birlikte, bana hiç öyle gelmiyor daha
Bu yazı Kitaplar, Yaşam içinde yayınlandı ve , , , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

3 Responses to Mahmut Makal veya Köy Enstitüleri üzerine

  1. NURGÖZLÜ RAMAZAN ÇITAK dedi ki:

    sayın mahmut makal ilk mezun oldugu yıllarda benim köyümde ögretmenlik yap mış bizim köy isimli kitabını oradayamışbir yutsever bir insandır ben onu çok seven biriyim onaaşık bir insanım hep onu sorarım demirci kasabalılara amakendisini hiç görmedi abilerim onun ögrencisidir SAYGIYLA ANIYORUM

  2. İbrahim Gürbüz dedi ki:

    Birde Turhan Güneş’in şiir vardır. Abimden dinlemiştim, sakallı damadıyla tanıştırdığımda.
    “Herifçioğlu Paris’de koyuvermiş sakalı
    Neylesin Bizim Köyü, nitsin Mahmut Makalı…”

  3. Mehmet Aktaş dedi ki:

    Babam bir öğretmendi ve aynen sizin anlattığınız gibi ahşaptan yüzlerce kitap dolu bir kütüphanemiz vardı. Köy enstitüleri ve oradan mezun olmuş insanların hikayelerinin olduğu onlarca kitap olduğunu anımsıyorum. Mahmut Makal adını henüz ilkokuldayken tanıdım, ” Yer Altında Bir Anadolu” adlı romanı Anadolu’ya sürgün gittiği yıllardaki, doğu illerine bağlı mezralarda yaşadıklarını, realist bir gözle okuyucuya anlatan bir romanıdır, bu kitabı beni en çok etkileyenlerin başında gelir.Şimdi yıllar sonra, o kitap benim kütüphanemde. Mahmut Makal’la aynı ortamı paylaşmış olmanız ve sizde izler bırakması ne büyük şans.Köy Enstitüleri için düşüncelerinize katılmamak mümkün değil .Güzel yazılarınız için ayrıca teşekkürler.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s