Wagner ve Ben…

2016 yılının son aylarında Wagner’in Die Walküre adlı operasının son sahnesinin sonundaki 3.5 dakikalık bir müzik parçasına ilişkin bir anımı yazmıştım Feuerzauber başlığı altında.  Feuerzauber, yani ateşin büyüsü, o son 3.5 dakikalık sahneye verilen isim.

Ateşin büyüsü’nü bulduktan sonra, merak bu ya, daha temiz kayıtlarını daha iyi ekipmanla dinlemek istedim. Youtube’da arayınca pek çok şef ve orkestradan değişik yorumlarını bulmak güç olmadı. Operaya pek de aşina olmadığımdan önüme gelenlerin hepsini tek tek dinledim sırayla. Ancak, 3.30-3.50 dakikalık videoların yanı sıra aynı başlık altında 5-6 dakikalık, 10-12 dakikalık ve hatta 17-20 dakikalık videolar da vardı. Değişik zamanlarda fırsat buldukça sıra ile daha uzun videoları da uzunluk sürelerini arttırarak dinlemeye başladım aynı videoları defalarca dinleyerek. 20 dakikalık video aslında Feuerzauber sahnesine akan müziğin neredeyse başlangıcı diyebilirim. O sıralarda sahnedeki dram yükselmeye başlıyor ve müziğin de yapısı değişiyor.

O 20 dakikalık parçayı bilgisayarıma indirdim diğerleri ile birlikte, telefonuma da kaydettim ve her fırsatta dinlemeye başladım. O 20 dakikada Wotan, kendisine karşı çıkan Brünnhilde ile karşılıklı konuşur (elbette şarkı söylüyorlar) ve onu bir kayalığın üzerinde sonsuz uykuya yatırmakla cezalandırır. Brünnhilde ise babasına hiç değilse kendisini bir kahramanın gelerek kendisini o derin uykudan uyandırmasına izin vermesi için yalvarır. Wotan önce karşı çıkar zira çok kızmıştır bir kere Brünnhilde’ye. Zira Brünnhilde hamile kalan Sieglinde’yi babası Wotan’a karşı çıkarak kaçırmıştır Walkürelerin yanına belki onu korurlar diye. Ancak Walküreler Wotan onları bulunca titreyerek kaçışırlar korku ile.

Brünnhilde ağır ağır kayanın üzerine uzanıp uykuya dalarken Wotan dayanamaz, kızının yanına diz çöker…Sonra ayağa kalkar ve Feuerzauber sahnesi başlar. Wotan kayaların hiç sönmeyecek alevlerle çevrilmesi için emir verir (Zira o bir tanrı, ol deyince oluyor). Kayalar ateşle çevrilmeye başlarken Wotan son sözlerini söyler :  “He who fears my spear shall never pass through the flames –  Mızrağımdan korkan kimse bu alevlerden asla geçemeyecek!”… Kızının sevgisine dayanamamış ve hiç olmazsa cesur birisinin kızını kurtarma olasılığına kapıyı açık bırakmıştır.  Sahne o kadar dramatik ve eşlik eden müzik o kadar güzel ki…Felaket bir şey…Bu sahne Wotan’ın vedası (Wotan’s fairwell) olarak da biliniyor.

Die Walküre 3 perdelik opera. Son perde 70 dakika civarında sürüyor, yorumculara göre değişerek.  Şu son 20  dakika bu kadar güzel ve etkileyici olunca son perdeyi de başından dinlemek gerekirdi artık.  Onu Youtube’da araştırırken Georg Solti’nin Viyana Flarmoni ile 1960 ların ilk yarısında yaptığı bir kayıt çıktı karşıma. Bu kayıtla birlikte bir de sürpriz. Die Walküre’nin açılış müziği yani uvertürü diye bildiğim müzik, yani Die Walküre uvertürü meğer 3. perdenin uvertürü imiş…Neyse… Neyse ama o kadar basit değil durum. O zaman Die Walküre operasının açılışı nasıldı? Karşıma yine Solti kaydı çıktı. Operanın açılışını dinlemeye başladım ki durmak mümkün değil. Yaylılar koyu kahve ve siyaha kaçan seslerle gümbür gümbür…Ama durdum tabii ve yine 3 perdeye ilerleyip dinlemeye başladım. Dinledim, bitirdim. Harika. O zaman operanın tamamını dinlemek gerek artık. O da 3 saat 49 dakikacık. Bir oturuşta dinlemek mümkün değil. İndirdim müziği, telefonuma kaydettim. Seyahatlerde dinlemeye başladım aralıksız.

Sen yıllarca Wagner’in yanına yanaşma, müziğini gergin ve gürültülü bul, sonra uçaklarda, hava limanlarında trenlerde aralıksız dinlemeye başla.

Die Walküre, daha önceden bildiğim gibi Nibelungen Ring denen bir üçlemenin ilk operası. Bu opera bu kadar güzelse, acaba öbürleri nasıldır diye merak etmeye başladım haliyle. Yine karşıma Solti’den halkanın ikinci operası Siegfried ve son opera Gotterdammerung çıktı. Bunları da indirdim ve telefona kaydettim. Bu arada bir de Das Rheingold var, bu da halkadan önce yazılan ilk opera. Bütün olaylar burada başlıyor ve Die Walküre, Siegfried ile devam edip Gotterdammerung’da bitiyor. Wagner bu dört operayı 20 yılı aşkın sürede yazmış. Libretto da ona ait. Her opera 3-4 saat arasında sürüyor. Mitolojik bir dünyada geçiyor olaylar…Wagner bunlara opera demekten ziyade müzikal drama dermiş.  4 operanın hikayesi için bakınız google amca.

Das Rheingold da telefona gitti. Bu arada Solti’nin Viyana filarmoni (elbette solistler ve koro ile) 1960-1965 arasında yaptığı kayıtların en iyi kayıtlar arasında olduğunu öğrendim. Bu kayıtlar yetmedi, karşılaştırmalı dinlemek için Karajan-Berlin Filarmoni kayıtlarını da indirip telefona kaydettim.

Bana da ne oluyordu böyle? Aralıksız Wagner dinler olmuştum. Sonra karışık dinlemekten vazgeçtim. Artık operaları sırası ile dinlemeye başladım. Das Rheingold’un açılışı o kadar güzel ki onu hep üst üste dinleyerek devam ettim. Böyle giderken Wagner’in ünlü motiflerini tanımaya başladım. Bunun ne olduğunu burada anlatmam mümkün değil, google amcaya bakınız.

Hala Wagner dinliyorum aralıksız. Wagner’in müziği bir değişik, onun da adamım Bethoven gibi operada ve müzikte büyük yeniliklere imza attığını düşünüyorum. Wagner orkestraları dev gibi. Orkestradaki bakır ve ağaç üflemelilerin sayısı diğer bestecilerin eserlerine göre daha fazla ve bas bas bağırıyorlar. İşin daha da güzeli koca orkestra gümbürderken sopranolar, tenorlar, basların sesi de kulaklarınızda. Çok zor olmalı Wagner operası söylemek diye düşünüyordum ki ünlü Wagner yorumcuları ile aynı fikirdeymişim 🙂  Wagner operalarından insanın aklında bir arya, ya da bir melodi pek kalmaz zira bestecinin müzik yazma tekniği motifler üzerine kurulu. Ama yine de nefis işte operaları. Olur a, dinlemeye kalkarsanız kulaklıkla ve yüksek sesle dinleyin ki müzikteki kontrastları, altı kalınca çizilen cümleleri, iğne oyası gibi dizilen notaları kaçırmayın.

Demem odur ki, hallo Wagner!

 

 

 

 

Reklamlar

About Selçuk Aytimur

Yolun yarısını geçeli çok olmakla birlikte, bana hiç öyle gelmiyor daha
Bu yazı Müzik içinde yayınlandı ve , , , , , , , , , , , , , , , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

One Response to Wagner ve Ben…

  1. altan dedi ki:

    Güzel…

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s